Een veranderende context 

De industrie en dienstensector bevinden zich in volle transitie waarbij externe en interne veranderingen elkaar in razendsnel tempo opvolgen: digitalisering, automatisering, artificiële intelligentie en de energietransitie zetten bedrijven onder druk om anders te denken. Er is de toenemende vraag naar duurzaamheid. Zonder dan nog maar te spreken van de internationale wanorde waarin we vandaag lijken te zijn terechtgekomen met wereldleiders die de ene bokkensprong na de andere maken, wat het voeren van een langetermijnstrategie sterk bemoeilijkt.

Organisaties moeten voldoen aan normen zoals ISO 9001 (kwaliteits­management), ISO 14001 (milieumanagement) en ISO 45001 (veiligheid & welzijn op het werk). ISO 27001 (informatie­veiligheid) en ISO 50001 (energiemanagement) zijn ook volop aanwezig. Begrijpelijk dat bedrijven eisen dat QHSE-managers deze normen kennen én integreren in de organisatie. Belangrijk om weten is dat in 2026 zowel ISO 9001,14001 en 45001 naar een nieuwe ­versie zullen gaan; QHSE-managers moeten dus de vinger aan de pols houden zodat ze op de hoogte zijn van de wijzigingen en zullen deze maximaal moeten toepassen en communiceren binnen de ­organisatie; in de eerste plaats naar proceseigenaren die eigenaar zijn en blijven van de aan hun proces gerelateerde risico’s en kansen.

In hun rol van (coördinator van de) interne auditor(en) moeten ze van dit instrument meer en meer een instrument voor ­continue ­verbetering maken en nagaan waar de efficiëntie van de ­processen verbeterd kan worden.

Voor QHSE betekent dit dat risico’s en kansen, processen (die ­absoluut geïntegreerd moeten worden) en compliance-­vraagstukken met nieuwe ogen bekeken moeten worden. 

Tegelijk verwachten belanghebbenden (klanten, ­medewerkers, ­omwonenden, overheden, etcetera) meer transparantie en verantwoordelijkheid op het vlak van veiligheid, milieu en ­kwaliteit. ^­Organisaties worden niet langer enkel beoordeeld op hun ­operationele prestaties, maar ook op hun maatschappelijke impact: duurzaamheid, transparantie, ESG-criteria (Environmental, Social, Governance) winnen terrein. Voor een QHSE-manager betekent dit dat naast de vraagstukken ‘hoe leveren we kwaliteit?’ en ‘hoe ­vermijden we incidenten?’ ook zaken als ‘hoe dragen we bij aan duurzaamheid?’ en ‘hoe tonen we verantwoord ondernemen aan?’ onderdeel van de job én van het mandaat moeten zijn.

Daarnaast evolueert de nationale en internationale wet- en regel­geving op het vlak van milieu, veiligheid en kwaliteit ­stevig. Denk aan Europese kaders, zoals de EU Green Deal, of regel­geving ­omtrent gevaarlijke stoffen, milieuvergunningen of ­veiligheid op ­industriële sites. 

Waar voorheen de QHSE-functie vooral gezien werd als een ­kostenpost of zelfs noodzakelijk kwaad (voldoen aan ­compliance, audits uitvoeren als controlemiddel, rapporteringen opmaken) is de trend wel duidelijk: QHSE als sturend proces in een heden­daagse organisatie wordt meer en meer een ­strategische troef die bijdraagt aan het concurrentievermogen, het imago en de ­organisatorische veerkracht. Voor bedrijven betekent dit dat ­QHSE-managers mee aan tafel zitten bij het nemen van ­strategische besluiten en niet enkel achteraf rapporteren.

Evolutie van de rol van de QHSE-manager

Traditioneel was de QHSE-manager vooral een brandweerman ­— incidenten oplossen, klachten behandelen, controles uitvoeren. ­Terwijl de toekomst juist om proactief werken vraagt: risico’s en ­kansen op het vlak van veiligheid en kwaliteit in kaart brengen en de juiste beheersmaatregelen nemen, anticiperen op milieueffecten en op het beheer van de levenscyclus van producten. Door een accuraat databeheer, real-time monitoring via de juiste KPI’s en ­technologie kunnen organisaties sneller ingrijpen. QHSE-managers zullen naast informatie uit historie, steeds meer moeten werken op basis van voorspellingen en trends. Van een reactieve houding naar een ­proactieve mindset.