Waarom AI in de zorg een kwaliteitsvraag is en geen IT-project
Als het algoritme gelijk krijgt
AI support

De patiënt van vandaag komt steeds vaker met meer dan alleen zijn klachten naar de spreekkamer. Hij heeft symptomen opgezocht, uitslagen bekeken en misschien al aan een AI-toepassing gevraagd wat er aan de hand zou kunnen zijn. Ook de zorgprofessional krijgt steeds vaker ondersteuning van algoritmen: bij het ­beoordelen van beelden, het voorspellen van risico’s, het stellen van diagnoses en het kiezen van ­behandelingen. AI staat dus niet meer voor de deur van de zorg: AI is de spreekkamer al binnengekomen.

Door dr. Kjeld H. Aij MBA, MBB | Directeur bij Erasmus MC
Dit artikel is gepubliceerd in Kwaliteit in Bedrijf 05-2026,

Daarom is de belangrijkste vraag niet langer óf kunstmatige intelligentie de zorg gaat veranderen. De vraag is wie richting geeft aan die verandering. Want het grootste risico van AI in de zorg is niet dat machines zelfstandig verkeerde beslissingen nemen. Het grootste risico is dat professionals geleidelijk afleren om beslissingen ter discussie te stellen. Dat maakt AI-implementatie geen technisch project, maar een kwaliteitsvraag.

De verschuiving van gezag

Een algoritme presenteert zijn advies doorgaans zonder twijfel, aarzeling of zichtbare onzekerheid. Op een scherm verschijnt een risicoscore, classificatie of behandelvoorstel. Dat ziet er nauwkeurig en objectief uit. Maar achter die ogenschijnlijke precisie gaan keuzes schuil: welke gegevens zijn gebruikt, welke uitkomst is geoptimaliseerd, welke patiënten waren vertegenwoordigd in de trainingsdata en welke werkelijkheid werd niet meegenomen?

Een algoritme kan patronen herkennen die voor een mens nauwelijks zichtbaar zijn. Maar het kent niet vanzelf het volledige verhaal van de patiënt. Het weet niet altijd wat ziekte betekent in het dagelijks leven van iemand. Het herkent mogelijk een statistisch risico, maar niet zonder meer de angst van een patiënt, de draagkracht van een gezin of de reden waarom iemand zijn klachten kleiner maakt dan ze zijn.

Toch krijgt het advies van technologie gemakkelijk gezag. Zodra een algoritmische aanbeveling in het zorgproces verschijnt, verandert er iets wezenlijks. Niet het volgen van het advies, maar het afwijken ervan moet steeds vaker worden uitgelegd. Daarmee verschuift de bewijslast. De professional mag formeel misschien nog steeds zelf beslissen, maar ervaart in de praktijk een steeds sterkere norm. Waarom heeft u het advies van het systeem niet gevolgd? Waarom koos u een andere behandeling? Waarom vertrouwde u op uw klinische oordeel? AI hoeft de beslissing dus niet formeel over te nemen om toch beslissend te worden.

Wanneer ondersteuning ­verandert in gehoorzaamheid

Dat risico kennen we al uit andere vormen van standaardisering. Protocollen en richtlijnen zijn ontwikkeld om ongewenste variatie te verminderen en kwaliteit te vergroten. Dat heeft de zorg veel gebracht. Maar we hebben ook gezien hoe een hulpmiddel ongemerkt kan veranderen in een voorschrift en een voorschrift in een verantwoordingsnorm.

Met AI kan dat proces zich nog sneller voltrekken. Een algoritme bezit immers een gezag dat een papieren richtlijn niet heeft. Het analyseert grote hoeveelheden data, reageert onmiddellijk en presenteert een individueel advies. Dat maakt het verleidelijk om te denken dat het systeem meer ziet dan de professional.

Verder lezen?

Ben je jouw wachtwoord vergeten? Klik dan hier.

Meer artikelen lezen?

Ben jij verantwoordelijk voor QHSE binnen jouw organisatie? Dan is Kwaliteit in Bedrijf voor jou dé bron om geïnformeerd te blijven over jouw vakgebied. Word lid van Kwaliteit in Bedrijf en krijg toegang tot dit artikel én honderden andere verdiepende artikelen, praktijkverhalen en inzichten voor jouw vakgebied.

Door:

Kjeld
Aij
Directeur Erasmus MC

(Advertentie)

Nieuwste artikelen

Als het algoritme gelijk krijgt
AI support
Toekomstbestendig ­kwaliteitsmanagement maakt organisaties ­weerbaarder
Toekomstbestendig ­kwaliteitsmanagement maakt organisaties ­weerbaarder
Drie finalisten bekend voor MVO Manager van het Jaar 2026
finalisten
Rapport, CO₂-analyse of iets anders? Hoe je het juiste antwoord op duurzaamheidsvragen geeft
A clean and friendly environment without carbon dioxide emissions, Hand holding magnifying glass with CO2 reduction icon inside, carbon credit to limit global warming from climate change, carbon neutral.
Tien MVO-managers op de shortlist voor titel ‘MVO Manager van het Jaar 2026’
2026_shortlist_fotos