ISO-normen worden periodiek beoordeeld op actualiteit. Na de publicatie van ISO 9001:2015 vond in 2020 de eerste evaluatie plaats. Toen werd geconcludeerd dat de norm nog goed voldeed. Dat oordeel was niet verrassend. De editie van 2015 had immers een fundamentele modernisering doorgevoerd met de introductie van de High Level Structure (tegenwoordig Harmonized Structure), contextanalyse, risicogericht denken en een sterkere verbinding tussen strategie en operatie in het managementsysteem. Veel organisaties waren nog bezig deze veranderingen volledig te implementeren.
Tegelijkertijd werd duidelijk dat de wereld waarin organisaties opereren ingrijpend veranderde. Digitalisering, cyberveiligheid, kunstmatige intelligentie, circulaire economie, klimaatverandering, geopolitieke onzekerheid en verstoringen in mondiale toeleveringsketens stellen nieuwe eisen aan organisaties. Dat betekent niet direct dat ISO 9001 over al deze onderwerpen nieuwe eisen zou moeten opnemen, maar kwaliteitsmanagement moet wel nauw blijven aansluiten bij de dynamiek van de omgeving waarin organisaties functioneren.
Daarmee ontstond de centrale vraag van de herziening: hoe blijft ISO 9001 actueel zonder de norm weer helemaal op zijn kop te zetten?
Om deze vraag te beantwoorden werd er een wereldwijd survey onder gebruikers van de norm uitgevoerd en zijn relevante ontwikkelingen in de context van kwaliteitsmanagement in kaart gebracht. De resultaten van beide onderzoeken leiden in 2023 tot de formele beslissing om ISO 9001 te herzien en eind van dat jaar vergaderde de daarvoor opgerichte werkgroep voor de eerste maal. De Nederlandse normcommissie Kwaliteitsmanagement heeft een actieve inbreng geleverd en was rechtstreeks vertegenwoordigd in de ISO-werkgroep met experts die de tekst voor de herziening heeft voorbereid.
In figuur 1 is de tijdslijn van het herzieningsproces weergegeven.
Nu, aan het einde van het herzieningsproces, kunnen we de balans opmaken. Normtechnisch is ervoor gezorgd dat ISO 9001:2026 aansluit op de nieuwe Harmonized Structure en het klimaatamendement uit 2024 is geïncorporeerd in de normtekst. Inhoudelijk gezien bevat de herziening een aantal aanpassingen die ervoor zorgen dat organisaties weerbaarder, wendbaarder en daarmee toekomstbestendiger worden:
• verbreding van de contextanalyse door aandacht voor klimaatverandering;
• het zorgdragen voor een (kwaliteits)cultuur en het bijbehorende gedrag van medewerkers wat bijdraagt aan realisering van de kwaliteitsdoelen van de organisatie;
• beheersen van risico’s én benutten van kansen op basis van een systematisch beoordelingsproces;
• een robuust Management of Change proces om benodigde veranderingen beheerst en effectief door te voeren.
Hieronder lichten we deze en enkele andere belangrijke veranderingen uitgebreid toe.
Geen revolutie maar evolutie
Wie de nieuwe editie naast die van 2015 legt, ziet al snel dat de structuur van de hoofdtekst ongewijzigd is gebleven. ISO 9001:2026 verandert de kern van kwaliteitsmanagement niet. Toepassing van de PDCA-cyclus, procesgericht werken, klantgerichtheid, leiderschap, productconformiteit, risicogericht denken en continue verbetering blijven onverminderd het fundament van de norm. Maar de herziening legt wel nieuwe accenten. De nieuwe editie sluit daardoor beter aan bij het huidige tijdsgewricht, waarin organisaties voortdurend worden geconfronteerd met veranderende omstandigheden en uitdagingen. Daarmee ontwikkelt ISO 9001 zich verder naar een managementinstrument voor organisaties die toekomstbestendig willen zijn.
Aansluiting op de Harmonized Structure
Een belangrijk argument om in 2023 met de herziening van ISO 9001 te starten was het aansluiten op de nieuwe Harmonized Structure (HS) die in 2021 is gepubliceerd. Dat is gebeurd en leidt door de gehele tekst heen tot kleine – deels tekstuele – aanpassingen. Bijvoorbeeld het overstappen van ‘bijhouden of onderhouden van gedocumenteerde informatie’ naar ‘het beschikbaar zijn van gedocumenteerde informatie’. Een subtiele verandering, maar wel het doorzetten van een in 2015 in gang gezette lijn. Toen het verleggen van de focus van documentatie naar informatie en nu van het beheer van die informatie (onderhouden/bijhouden) naar het waarborgen van de functie ervan (het beschikbaar zijn waar en wanneer nodig).
Ben je jouw wachtwoord vergeten? Klik dan hier.
Meer artikelen lezen?
Ben jij verantwoordelijk voor QHSE binnen jouw organisatie? Dan is Kwaliteit in Bedrijf voor jou dé bron om geïnformeerd te blijven over jouw vakgebied. Word lid van Kwaliteit in Bedrijf en krijg toegang tot dit artikel én honderden andere verdiepende artikelen, praktijkverhalen en inzichten voor jouw vakgebied.
