Professor Jop Groeneweg gebruikte dit voorbeeld tijdens de Bizzmine Digital Summit om aan te tonen waarom sommige veiligheidsmaatregelen effectiever zijn dan andere. Na zijn sessie en het gesprek met Sarah Van den Bossche, Professional Services Manager bij Bizzmine, vroegen we hem om dieper in te gaan op de menselijke kant van deze kwestie. Hoe moeten organisaties reageren wanneer mensen fouten maken, afwijken van procedures of werken onder omstandigheden die hen aan risico’s blootstellen?
Zijn antwoorden wijzen een duidelijke richting aan. De veiligheid op de werkplek verbetert wanneer organisaties inzicht krijgen in de omstandigheden die ten grondslag liggen aan bepaald gedrag, maatregelen kiezen die het gevaar aanpakken en nagaan of veranderingen in de dagelijkse praktijk effect sorteren.
Gedrag begrijpen voordat je iemand de schuld geeft
Een rechtvaardige cultuur houdt mensen verantwoordelijk. Daarnaast wordt onderzocht wat er is gebeurd, voordat wordt besloten hoe er moet worden gereageerd.
Groeneweg maakt onderscheid tussen vergissingen, onoplettendheid, fouten en overtredingen. Een werknemer kan informatie over het hoofd zien of een verkeerde beslissing nemen, ook al is hij van plan veilig te werken. Deze fouten weerspiegelen de beperkingen van de menselijke aandacht en het menselijk beoordelingsvermogen.
Overtredingen moeten nader worden onderzocht. Het kan voorkomen dat iemand bewust afwijkt van een procedure omdat het naleven ervan in een uitzonderlijke situatie onpraktisch is, in strijd is met productie-eisen of afwijkt van een gangbare werkwijze. Uit de afwijking zelf kan een organisatie nog niet opmaken of de persoon roekeloos heeft gehandeld.
Groeneweg stelt voor om te vragen of de werknemer het risico onderkende, een realistisch alternatief had en redelijkerwijs anders had kunnen handelen. Zijn substitutietest vertaalt dat naar de praktijk: zou iemand anders in dezelfde situatie dezelfde keuze hebben gemaakt?
Die vraag kan een probleem in de werkomgeving aan het licht brengen dat bij een onderzoek dat uitsluitend op individueel gedrag is gericht, over het hoofd zou worden gezien. Zoals Groeneweg het stelt: „Mensen nemen geen risico’s, ze lopen risico’s.”








