Maar nu is er BANI: Brittle, Anxious, Non-linear, Incomprehensible. Een afkorting met iets meer drama, iets meer urgentie, en vooral: iets meer overlap met hoe de realiteit vandaag aanvoelt. Het fragiele karakter van systemen die bij de minste verstoring kraken. De onderhuidse spanning in organisaties die altijd ‘aan’ staan. De grilligheid van causaliteit waarbij inspanning en uitkomst geen logische volgorde meer vormen. En de onbegrijpelijkheid van het geheel, zelfs voor mensen die geacht worden het te begrijpen.
Maar voordat we massaal overstappen op BANI als nieuw managementmantra, even een eenvoudige vraag: wat doen we er eigenlijk mee?
Want of we het nu VUCA of BANI noemen, het probleem blijft hetzelfde: organisaties zoeken houvast in een wereld die dat steeds minder biedt. De reflex is vaak voorspelbaar: meer procedures, meer dashboards, meer frameworks. Alsof een extra laag controle de onderliggende onzekerheid kan neutraliseren. We weten beter – maar we doen het lekker toch.
Wat BANI wél goed doet, is dat het ons scherp laat zien waar organisaties in de praktijk tegenaan lopen. Niet zozeer tegen volatiliteit, maar tegen broosheid: systemen die prima draaien zolang niemand uitvalt, er geen leverancier hapert en de planning ideaal verloopt. Niet zozeer tegen ambiguïteit, maar tegen angst: medewerkers die weinig fouten durven maken omdat het systeem ze er harder op afrekent dan ooit. Niet zozeer tegen complexiteit, maar tegen non-lineariteit: inspanningen die disproportioneel weinig of juist onverwacht veel resultaat opleveren. En niet zozeer tegen onzekerheid, maar tegen onbegrijpelijkheid: dat gevoel dat je, ook na drie rapportages en een overleg, nog steeds niet helemaal weet wat er nu werkelijk aan de hand is.
De vraag is dus niet: welke afkorting is beter? De vraag is: hoe maken we organisaties minder kwetsbaar, minder angstgedreven, beter afgestemd op grilligheid en beter in staat om niet-begrijpelijkheid te verdragen?
Misschien is het antwoord verrassend traditioneel. Begin met robuuste processen die tegen een stootje kunnen. Creëer psychologische veiligheid zodat mensen juist onder druk durven handelen. Werk met scenario’s die meerdere uitkomsten accepteren. En wees eerlijk over wat je niet weet, in plaats van het te maskeren met een nieuwe term.
Afkortingen kunnen helpen als taal, maar ze lossen niets op. Uiteindelijk blijft het allemaal mensenwerk – en dat werk wordt niet bepaald door VUCA of BANI, maar door wat we er als organisatie daadwerkelijk mee dóén.
